Nên người hay lên người từ nào mới đúng chính tả? Khi nào dùng nên hay lên

Trong giao tiếp hằng ngày, nhiều người thường nhầm lẫn giữa cách dùng nên người hay lên người bởi cách phát âm khá giống nhau. Tuy nhiên, chỉ một trong hai cụm từ này mới đúng chính tả và mang ý nghĩa chuẩn xác trong tiếng Việt. Vậy đâu mới là cách viết đúng, và “nên người” thực sự được hiểu như thế nào? Bài viết dưới đây, iGiaidap sẽ giúp bạn giải đáp chi tiết, kèm ví dụ minh họa để dễ nhớ, dễ áp dụng.

Nên người hay lên người đúng chính tả? 5 ví dụ về “nên người”

Cả “nên” và “lên” đều là những từ có nghĩa. Tuy nhiên, khi ghép với từ khác, “nên” và “lên” lại mang một ý nghĩa, sắc thái khác. Ví dụ “nên người” và “lên người”. Một trong 2 từ này, có từ đúng và có từ sai chính tả.

“Nên người” là từ đúng chính tả tiếng Việt, “lên người” thì sai chính tả.

“Nên người” là một động từ có nghĩa là “trở thành người tốt, có ích và đáng ngưỡng mộ.” Đây là một động từ dùng để diễn tả quá trình hoặc kết quả của việc trưởng thành và phát triển tính cách, phẩm chất tốt đẹp của một người.

Trong ngữ cảnh câu “nuôi dạy con cho nên người,” nó có thể ám chỉ việc cha mẹ hoặc người lớn chăm sóc và hướng dẫn con em, giúp đỡ họ trở thành những người có phẩm chất cao, đáng yêu thương và đáng tự hào. “Nên người” ở đây biểu thị mục tiêu hoặc kết quả cuối cùng của việc nuôi dưỡng và giáo dục.

Dưới đây là 5 ví dụ với từ “nên người”:

• Dưới sự dạy dỗ và yêu thương của bà, từ một người ngỗ ngược, cậu bé đã nên người.
• Nhiệm vụ quan trọng nhất của các bậc phụ huynh đó là nuôi dạy con cái cho nên người.
• Quá trình nuôi dạy con cái nên người vô cùng vất vả.
• Những giáo viên xuất sắc không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn học sinh nên người, biết yêu thương và đồng cảm.
• Dù gặp khó khăn trong cuộc sống, cô ấy luôn nỗ lực vượt qua và trở thành người nên người, vững vàng và kiên định trước mọi thử thách.

Xem thêm: Dẫm hay Giẫm: Cách dùng đúng, tránh nhầm lẫn

Nên người tiếng Anh là gì?

Cụm “nên người” trong tiếng Việt mang nghĩa là trưởng thành, trở thành người có đạo đức, sống đúng và có ích cho xã hội. Khi dịch sang tiếng Anh, cách diễn đạt sẽ tùy theo ngữ cảnh, vì không có một từ đơn lẻ tương đương hoàn toàn.

Một số cách dịch phổ biến:

• to become a good person – trở thành người tốt, sống đúng đắn.
• to grow up properly – lớn lên một cách đúng mực, trưởng thành.
• to become mature and responsible – trở nên chín chắn và có trách nhiệm.

Ví dụ:

• Cha mẹ luôn mong con cái nên người. → Parents always hope their children will become good people.
• Nhờ sự dạy dỗ của thầy cô, anh ấy mới nên người như hôm nay. → Thanks to the teachers’ guidance, he has grown up to be who he is today.

Tùy từng trường hợp, cụm “nên người” cũng có thể được diễn đạt là to be well-raised (được nuôi dạy tốt) hoặc to be a decent person (trở thành người tử tế).

Hình thành nên hay hình thành lên đúng chính tả? Ví dụ về “hình thành nên”

Để giải thích “hình thành nên” hay “hình thành lên” đúng chính tả, chúng ta tìm hiểu cụ thể ý nghĩa và cách dùng của “nên” và “lên”.

• Nên

1. Động từ: Biểu thị quá trình hoặc kết quả cuối cùng của việc trở thành, trở nên, hình thành thành một điều gì đó.

Ví dụ:

• Ông ấy đã làm nên nghiệp lớn trong sự nghiệp kinh doanh.
• Hai người đã nên vợ chồng sau khi kết hôn.

2. Kết từ: Biểu thị mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả, thể hiện điều gì đó là kết quả của một nguyên nhân hoặc lý do nào đó.

Ví dụ:

• Vì lười nên dốt: Do lười biếng nên kết quả là không thành thạo trong việc học.
• Bận nên không đến được: Vì bận rộn nên không thể đến đúng giờ.

3. Động từ khuyến nghị: Biểu thị ý khuyên bảo, việc, điều nào đó là hay, có lợi, nên làm hoặc thực hiện.

Ví dụ:

• Việc đó nên làm: Ý nghĩa là nên thực hiện hoặc thực hiện việc đó.
• Chuyện này không biết nên vui hay nên buồn: Ý nghĩa là không biết nên cảm thấy vui vẻ hay buồn bã đối với chuyện này.

Tóm lại, từ “nên” thể hiện sự trở thành, quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả, và khuyến nghị việc hay hành động nào đó.

• Lên:

1. Động từ di chuyển đến một vị trí ở phía trên hoặc ở phía trước so với vị trí ban đầu.
2. Tăng số lượng hoặc đạt một mức, một cấp cao hơn so với trạng thái ban đầu.
3. (Trẻ con) Đạt mức tuổi bao nhiêu đó (từ mười trở xuống).
4. Phát triển đến chỗ dần dần hình thành và hiện ra cụ thể trên bề mặt hay bên ngoài.
5. Làm cho hình thành ở dạng hoàn chỉnh hoặc ở vào trạng thái có thể phát huy đầy đủ tác dụng.
6. Phụ từ: Biểu thị ý thúc giục, động viên.

Từ đó, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy, khi kết hợp với “hình thành”, từ “nên” chính xác hơn. “Nên” ở đây là “Biểu thị quá trình hoặc kết quả cuối cùng của việc trở thành, trở nên, hình thành thành một điều gì đó.”

“Hình thành nên” có nghĩa là quá trình hoặc quá trình tạo thành, hình thành, hay sáng tạo một cái gì đó từ những yếu tố hoặc thành phần khác nhau. Từ “nên” trong trường hợp này được sử dụng để chỉ mục tiêu hoặc kết quả cuối cùng của quá trình hình thành, nhấn mạnh sự hoàn chỉnh hoặc xuất hiện mới của điều đó.

Tóm lại, “hình thành nên” là từ đúng chính tả.

Ví dụ về “hình thành nên”

• Chúng ta đã kết hợp các yếu tố sáng tạo để hình thành nên một bộ sưu tập thú vị của các tác phẩm nghệ thuật.
• Sự chịu khó và nỗ lực đã giúp anh ta hình thành nên một doanh nghiệp lớn và thành công.
• Trong quá trình phát triển của đứa trẻ, những kinh nghiệm và giáo dục sẽ giúp hình thành nên tính cách và phẩm chất của họ.
• Quá trình rèn luyện và học tập đã giúp anh ấy hình thành nên một nhà văn tài năng và được người đọc yêu thích.
• Sự chăm chỉ và đam mê của nhóm nghệ sĩ đã hình thành nên một bộ phim tuyệt vời, được đánh giá cao bởi khán giả và giới phê bình.

Nên làm hay lên làm đúng chính tả? 5 ví dụ về “nên làm”

Tương tự, “nên làm” là từ đúng chính tả và “lên làm” thì sai chính tả. “Nên” ở đây là “Biểu thị ý khuyên bảo, việc, điều nào đó là hay, có lợi, nên làm hoặc thực hiện.”

“Nên làm” có nghĩa là ý khuyên, lời đề nghị hoặc một ý định được gợi mà cho rằng việc đó là hợp lý, có lợi, hoặc nên thực hiện trong một tình huống cụ thể. Từ “nên” trong trường hợp này được sử dụng để khuyên bảo hoặc đề nghị việc hành động mà thường mang tính chất tốt đẹp hoặc có lợi cho ai đó.

Ví dụ:

• Bạn nên làm bài tập đều đặn để cải thiện kiến thức và kỹ năng của mình.
• Nếu bạn muốn giữ dáng và khỏe mạnh, bạn nên tập thể dục thường xuyên.
• Trong cuộc sống, chúng ta nên luôn giữ tinh thần lạc quan và lạc đà.
• Khi đến giao thông, bạn nên luôn tuân thủ luật lệ để đảm bảo an toàn cho mọi người.
• Nếu bạn muốn thành công trong công việc, bạn nên xây dựng và duy trì mối quan hệ tốt với đồng nghiệp và cấp trên.

Xem thêm: Chính chắn hay chín chắn – Từ nào đúng chính tả? Chín chắn nghĩa là gì?

Vì sao lại có sự nhầm giữa nên và lên?

Sự nhầm giữa “nên” và “lên” thường xảy ra do chúng là hai từ có nghĩa gần giống nhau và cũng thường được sử dụng trong những ngữ cảnh tương tự. Dưới đây là một số nguyên nhân giải thích sự nhầm giữa hai từ này:

• Phát âm tương tự: Trong tiếng Việt, cả “nên” và “lên” đều có phát âm gần giống nhau, điều này có thể dẫn đến nhầm lẫn khi nghe hoặc nói nhanh.
• Sử dụng trong ngữ cảnh tương tự: Cả “nên” và “lên” đều có thể được sử dụng trong nhiều ngữ cảnh liên quan đến quá trình hoặc kết quả. Ví dụ, “nên người” và “hình thành nên” đều có ý nghĩa liên quan đến quá trình trở thành người tốt hơn hoặc hình thành một điều gì đó. Trong một số trường hợp, sự nhầm giữa hai từ này có thể xảy ra khi người dùng không dùng đúng từ phù hợp trong ngữ cảnh.

Tuy sự nhầm giữa “nên” và “lên” có thể xảy ra, nhưng thông qua ngữ cảnh và phản xạ ngôn ngữ, chúng ta có thể dễ dàng phân biệt và sử dụng đúng từ trong mỗi trường hợp.

Tổng kết

Trên đây là giải thích của Igiaidap về câu hỏi “nên người hay lên người” đúng chính tả tiếng Việt. Hy vọng bài viết hữu ích với các bạn!